Ik hing een CS Pro aan een R9. Dom? Misschien. Maar het leerde me één ding: het hele gesprek over koppel klopt niet. Iedereen praat over Nm alsof het een wedstrijd is. ‘Ik heb 12!’ ‘Nou, ik heb 16!’ Maar dat is niet waar het om gaat. Het gaat erom wat je ermee doet.
En nog belangrijker: wat je eraan hangt.
Scroll door Reddit en je ziet dezelfde vraag steeds weer voorbijkomen. Moza R9 of R12? Is de R16 overkill? Mensen staren naar specificaties en vergeten het belangrijkste: hun stuur. De games die ze spelen. En of hun frame het überhaupt aankan.
Laten we daar eens wat aan doen.
Het grote misverstand: koppel is alles
Nee. Koppel is de hofnar. Een nuttige, maar niet de baas.
De echte koningin is stuurgewicht. En hoe dat gewicht de kracht van de motor dempt. Hang een zwaar stuur zoals de Moza CS (~2,9kg) of een Fanatec Podium aan een R9, en je voelt het direct. Het detail verdwijnt. De kracht voelt… dof. Alsof je door pudding stuurt.
De Moza R9 is een prima base. Echt waar. Voor 9Nm is hij snel en responsief. Maar hij heeft een zwak punt: zware sturen. Alles boven de 2,8kg begint hem dwars te zitten. De motor moet harder werken om hetzelfde gevoel te leveren, en je verliest de finesse — die kleine slip-angles en kerbstones die direct-drive zo goed maken.
Dus stel jezelf deze vraag: welk stuur gebruik je nu? En welk stuur wil je over een jaar?
Als je antwoord is ‘een licht, rond velgje’ of ‘de Moza ES’, dan is de R9 je maat. Stop met lezen en koop hem. Maar als je droomt van een CS, een GS, of een Fanatec met een QR-adapter… lees verder.
De R12: het gouden midden (meestal)
Hier wordt het interessant. De Moza R12 kost niet veel meer dan de R9. Voor die extra €110–€210 krijg je 3Nm erbij. Klinkt als niks.
Het is alles.
Die extra koppelruimte is er niet om je armen eraf te trekken. Het is een buffer. Ademruimte voor de motor. Met een R12 hang je er een CS Pro (~2,9kg) aan en voel je nog steeds elk detail — elke kerbstone, elk moment dat de achterkant loskomt, elke gewichtsverplaatsing die op een zwakkere base zou verdwijnen. De motor hoeft niet op 95% te draaien om de massa te verplaatsen. Hij heeft marge. Hij kan relaxen.
En relaxte motoren zijn gelukkigere, nauwkeurigere motoren.
Voor de meeste mensen — en ik bedoel 80% van de simracers — is de R12 het logische eindstation. Tenzij je een Formule 1-auto bestuurt (virtueel of echt), heb je geen 16Nm nodig. Echt niet. De R12 geeft je genoeg kracht om elke auto in iRacing, ACC of Automobilista 2 realistisch te laten voelen, zonder dat je na een stint naar de chiropractor moet.
De R12 v2 heeft de bugs van de v1 opgelost. Hij is stil. Betrouwbaar. Het werkpaard van het Moza-assortiment.
Maar.
De R16: voor wie het echt wil voelen
Je rijdt alleen GT3. Of formule. Je rig is 80/20 aluminium. Je pedalen hebben meer dan 100kg weerstand. Je wilt dat het pijn doet.
Dan is de Moza R16 voor jou.
Dit is geen subtiele upgrade. De R16 geeft je koppel in overvloed. Je kunt hem zo instellen dat je moet vechten om een slide op te vangen. Het voelt rauw. Ongefilterd. Alsof er een echte stuurbekrachtiging zit tussen jou en de game.
Is het nodig? Nee.
Is het vet? Absoluut.
Het grote voordeel van de R16 is niet de piekkracht, het is het dynamisch bereik. Omdat de motor zo overpowered is voor de meeste situaties, reageert hij belachelijk snel. De kleine correcties, het loslaten bij oversteer, het terugvechten… het voelt organischer. Alsof er minder zit tussen jou en de banden.
Maar er is een prijs. En ik heb het niet over geld.
Je hebt een stevig frame nodig. Een bureauklem houdt dit niet. Punt. Je moet ook bereid zijn om tijd te steken in je FFB-instellingen. Op volle kracht is de R16 een beest dat getemd wil worden.
Je games doen er meer toe dan je specs
Welke games speel je?
Dit is misschien wel de belangrijkste vraag, en bijna niemand stelt hem. FFB-implementatie verschilt enorm per titel.
iRacing heeft een van de meest gedetailleerde maar ook ‘stillere’ FFB-modellen. Veel informatie, geen enorme krachtspieken. Een R9 of R12 is hier meer dan genoeg voor de meeste auto’s.
ACC is een ander verhaal. Die game ramt. Kerbstones, slip, contact — het levert harde, snelle feedback. Een R12 voelt geweldig in ACC. Een R9 kan bij hoge snelheid soms wat vlak aanvoelen, alsof de motor net buiten adem raakt wanneer je hem het hardst nodig hebt.
F1 24 en Forza? Meer arcade-achtige FFB. Veel effecten, minder nuance. Een R9 doet dat prima.
rFactor 2 en Automobilista 2 worden pas echt interessant. Die titels kunnen extreem gedetailleerd zijn, en ze belonen een base met hoog dynamisch bereik. Als je diep in AMS2-physics zit, daar verdient een R12 of R16 zijn geld terug.
Koop je base niet voor de game die je nu speelt. Koop hem voor de game die je wilt spelen.
Welke koop je dan?
De R9 is voor krappe budgetten, lichte sturen (onder de 2,5kg) en frames die niet superstevig zijn. Bureauopstelling, lichtgewicht frame, rallygames, arcade — de R9 doet dat allemaal prima. Solide instap-DD. Maar begrijp wel dat het een eindstation is voor lichte sturen.
De R12 is degene die ik de meeste mensen zou aanraden. Zwaarder stuur? GS, CS, Fanatec met adapter? De R12 maakt het niet uit, die vreet ze als ontbijt. Race je competitief in iRacing of ACC? De R12 heeft de ruimte die je nodig hebt. En eerlijk gezegd is het prijsverschil met de R9 zo klein dat het bijna onverantwoord is om niet een stapje hoger te gaan. Ik heb nog niemand ontmoet die spijt had van de R12 — maar wel genoeg mensen die wou dat ze niet bij de R9 waren gestopt.
De R16 is voor die 10% die al weet dat ze hem willen. Stalen frame of zwaar 80/20 aluminium. GT- en formuleauto’s. FFB op 80–100%. Als dat jou beschrijft, heb je mijn toestemming niet nodig. Ga. Maar als je je afvraagt “heb ik de R16 nodig?” — dan heb je hem niet nodig.
Koop met je verstand, niet je ego
Ik zie te veel mensen de R9 kopen, er een CS Pro opzetten, en dan klagen dat de FFB ‘vaag’ voelt. Dat is niet de schuld van de base. Dat is een mismatch.
Stem de base af op je stuurgewicht en je games. Dat is de hele truc. Die extra honderd euro voor de R12 ten opzichte van de R9 is de goedkoopste verzekering tegen upgrade-itis die je ooit vindt.
En als je toch voor de R16 gaat… succes. Koop een coldpack.